SSAKI (Mammalia), gromada najwyżej zorganizowanych, stałocieplnych kręgowców (Vertebrata) typu strunowców (Chordata), które powstały około 200 mln lat temu z gadokształtnych ssaków kopalnych z rzędu Therapsida, żyjących w permie i triasie. Współcześnie ssaki obejmują ponad 4300 gatunki, w Polsce występuje około 80 gatunków.

Ssaki są bardzo zróżnicowane pod względem budowy i biologii. Do istotnych cech ssaków należą: żyworodność (poza jajorodnymi stekowcami Monotremata), odżywianie zarodka następuje w łonie matki za pośrednictwem łożyska - poza stekowcami i torbaczami (Marsupialia). Wykarmianie młodych mlekiem odbywa się przy pomocy gruczołów mlecznych. Ssaki posiadają okrywę z włosów. Na skórze występują gruczoły łojowe - właściwe tylko ssakom potowym. Podział przez przeponę jamy ciała na brzuszną i piersiową.

Silnie rozwinięty układ nerwowy, zwłaszcza mózgu i kory mózgowej. U ssaków wyższych (Placentalia, Eutheria) ze zmysłów najlepiej rozwinięte są zmysły węchu, słuchu i dotyku. Czterodziałowe serce z pełną przegrodą między komorami i z zachowanym jednym (lewym) łukiem aorty. Zróżnicowane zęby, które osadzone są w zębodołach. Układ kostny charakteryzuje się żuchwą zbudowaną z jednej kości, najwyższym wśród kręgowców stopniem skostnienia, zestawieniem czaszki z kręgosłupem dwoma kłykciami potylicznymi, z reguły stałą liczba - siedmiu - kręgów szyjnych, obecnością trzech kosteczek słuchowych.

W czasie ewolucji ssaki osiągnęły najwyższy stopień organizacji. W przypadku człowieka wykształciły niespotykane u innych gatunków ośrodki w mózgu, które decydują o możliwościach rozwoju psychicznego i intelektualnego. Opanowały praktycznie wszystkie środowiska kuli ziemskiej. Tworzą wiele typów ekologicznych. Wykazują wiele cech zbieżnych (konwergencja), ściśle związanych z trybem życia oraz okresowymi zmianami warunków otoczenia. Na przykład ssaki nadrzewne - dydelfy (Didelphis), koala (Phascolarctos cinereus), polatucha (Sciuropterus volans), wiele kotowatych (Felidae), wiewiórki (Sciuridae), większość popielicowatych (Gliridae) i naczelnych (Primates) - odznaczają się ostrymi i mocnymi pazurami lub chwytnymi kończynami i ogonem, niektóre także skórnymi fałdami umożliwiającymi szybowanie. Ssaki latające, reprezentowane wyłącznie przez nietoperze (Chiroptera), mają skórzaste skrzydła i orientację przestrzenną przy pomocy echolokacji.

Ssaki terenów otwartych - kopytne (Artiodactyla, Perissodactyla), wiele drapieżnych (Carnivora) i torbaczy (Marsupialia) - odznaczają się doskonałą umiejętnością biegania, bardzo dobrym wzrokiem i słuchem. Niektóre mogą długo lub całkowicie - skoczek pustynny - obchodzić się bez wody. Ssaki podziemne - ślepce (Spalacidae), krety (Talpidae) lub ssaki spędzające część życia pod ziemią jak susły (Citellus), bobaki (Marmota bobac), polniki (Microtus arvalis) - charakteryzuje wałeczkowate ciało, w różnym stopniu posunięta redukcja ogona, małżowin usznych i oczu oraz różnorodne przystosowania do kopania podziemnych korytarzy i nor. Ssaki wodne - płetwonogie (Pinnipedia), syreny (Sirenia) i walenie (Cetacea) - odznaczają się opływowym kształtem ciała, płetwowatymi kończynami i licznymi przystosowaniami fizjologicznymi. Ssaki mają duże znaczenie gospodarcze.

Często są cenione jako zwierzęta gospodarskie i łowne. Dostarczają mięsa, mleka, wełny i skór, służą także jako siła pociągowa oraz jako zwierzęta robocze. Niektórzy przedstawiciele ssaków są naturalnymi wrogami szkodników upraw, inne zaś same wyrządzają szkody - zwł. gryzonie (Rodentia). Część ssaków jest nosicielami chorób zakaźnych - dżuma, tularemia, wścieklizna). W gromadzie ssaków rozróżnia się dwie podgromady - jajorodne prassaki (Prototheria) - obejmujące jedynie stekowce (Monotremata). Ssaki żyworodne z dwoma szczepami ssaków niższych (Metatheria), obejmujących tylko jeden rząd torbaczy (Marsupialia), oraz ssaków wyższych, czyli łożyskowców (Placentalia, Eutheria) - obejmujących owadożerne (Insectivora), latawce, nietoperze (Chiroptera), naczelne (Primates), szczerbaki (Edentata), łuskowce (Pholidota), zajęczaki (Lagomorpha), gryzonie (Rodentia), walenie (Cetacea), ssaki drapieżne (Carnivora) i wywodzące się od nich płetwonogie (Pinnipedia), mrówniki (Tubulidentata), trąbowce (Proboscidea), góralki (Hyracoidea), syreny (Sirenia), nieparzystokopytne (Perissodactyla) i parzystokopytne (Artiodactyla).